Домбауыл: көне дәуірден қалған ерекше мұра
Ұлытауға келген адамды таңғалдыратын тарихи орындардың бірі – Домбауыл. Дала төсінде тұрған бұл ерекше тас құрылыс ғасырлар бойы талай аңызға арқау болған.
Домбауыл Жошы хан кесенесінен шамамен 7 шақырым жерде орналасқан. Бүгінде ол «Ұлытау» ұлттық тарихи-мәдени және табиғи музей-қорығының тарихи-мәдени ескерткіштерінің бірі саналады.
Бір қарағанда, шағын ғана тас құрылыс сияқты көрінеді. Бірақ оның тарихы әлдеқайда терең. Ғалымдардың ресми тұжырымы бойынша, Домбауыл – оғыз-қыпшақ кезеңіне жататын ғұрыптық құрылыс. Музей-қорықтың дерегінде мұндай құрылыстардың Ұлытау өңірінде бірнешеуі кездесетіні, ал олардың ішіндегі ең белгілісі – Домбауыл екені айтылады.
Ал халық арасындағы аңыздың жөні бөлек. Аңыз бойынша, бұл құрылыс Жошы ханның кеңесшісі, «Ақсақ құлан» күйімен байланысты Кетбұғаның әкесіне тиесілі болған. Сондықтан Домбауыл атауы тарихи тұлғалар мен дала аңыздарымен қатар айтылады. Бірақ бұл – аңыз нұсқасы, ал ғалымдардың зерттеуіндегі негізгі түсінік – ғұрыптық құрылыс деген тұжырым.
Домбауылдың тағы бір ерекшелігі – оның маңындағы тарихи нысандардың көптігі. Жошы хан кесенесінен кейін небәрі бірнеше шақырым жерде орналасуы бұл аумақтың Ұлытау тарихындағы маңызын одан әрі арттыра түседі. Музей-қорықтың «Жошы» туристік бағыты да Жезқазған – Жошы хан – Домбауыл – Алаша хан бағытымен өтеді.
Ең қызығы – Домбауылдың нақты не үшін және кімге арналып салынғаны жөніндегі сұрақтың айналасында әлі де түрлі пікір бар. Сондықтан бұл ескерткішті көргенде, бір жағынан, ғылым анықтаған тарихи деректі, екінші жағынан, ғасырлар бойы жеткен аңызды қатар еске алуға болады.
Бүгінде Домбауыл – Ұлытаудың көне тарихын танытатын ерекше орындардың бірі. Дала төсінде үнсіз тұрған осы тас құрылыс бізге бір ғана нәрсені еске салады: Ұлытаудың әр төбесі мен әр тасының артында ғасырлар қойнауынан жеткен тарих бар.
Дереккөз: «Ұлытау» ұлттық тарихи-мәдени және табиғи музей-қорығы.