Бүгінде Жезқазған мен Ұлытау өңірінде футболға қызығушылық қайта жанданып келеді. Қазір облыстың намысын ФК «Ұлытау» қорғап жүр. Алайда бұл өңірдегі үлкен футболдың тарихы жарты ғасырдан астам уақыт бұрын басталғанын көпшілік біле бермейді.
Команданың құрылуы
1965 жылы Жезқазған қалалық партия комитеті мен Жезқазған тау-кен металлургия комбинатының басшылығы қалада кәсіби футбол командасын құру туралы шешім қабылдайды. Мақсат – өндірістік қала тұрғындарының бос уақытын мазмұнды өткізуіне мүмкіндік жасау.
Сол жылы Жезқазғанда «Металлург» стадионы пайдалануға берілді. Табиғи шөп жамылғысы бар алаң, жүгіру жолақтары және спортшыларға арналған арнайы бөлмелер сол кезең үшін заманауи спорт нысаны саналды.
Жаңадан құрылған команда «Металлург» деп аталды. Бұл атау Жезқазғанның өндірістік бейнесін – металлургтер мен кеншілер қаласын айқын көрсететін символ болды.
Команданың алғашқы бас бапкері болып қарағандылық маман Георгий Газелериди тағайындалды. Ол жергілікті футболшылар мен басқа қалалардан шақырылған ойыншыларды біріктіріп, команданың алғашқы құрамын жасақтады.
Алғашқы матч пен алғашқы жетістіктер
Стадионның ашылуы қала тұрғындары үшін үлкен мерекеге айналды. Алғашқы матчқа Қарағандының атақты «Шахтер» командасы шақырылды. Жанкүйерлерге толы стадионда өткен тартысты кездесу тең нәтижемен аяқталды.
Алғашқы маусымда-ақ жезқазғандық команда жақсы нәтиже көрсетті. 1965 жылы «Металлург» Жезқазған қаласының чемпионаты мен Кубогын жеңіп алып, Қарағанды облысының біріншілігіне қатысты.
Республика деңгейіндегі табыс
1966 жылы команданың бас бапкері болып бұрынғы харьковтық футболшы Валерий Стародубов тағайындалды. Оның жетекшілігімен команда құрамы тәжірибелі ойыншылармен толықты.
Сол жылы жезқазғандық футболшылар Қазақ КСР Кубогының финалына дейін жетті. Финал Алматының Орталық стадионында Өскеменнің «Восток» командасына қарсы өтті.
Алғашқы матч тең аяқталып, келесі күні қайта ойын өткізілді. Қайта кездесуде қарсылас команда 2:1 есебімен жеңіске жетті. Соған қарамастан, финалист ретінде «Металлург» КСРО Кубогына қатысу мүмкіндігіне ие болды.
«Еңбек» командасының кезеңі
1967 жылы команда «Еңбек» деп қайта аталды. Сол жылы жезқазғандық клуб КСРО чемпионатының «Б» класына енгізілді.
Команда құрамына Украина, Өзбекстан, Ресей және Беларусь елдерінен ойыншылар шақырылды. Футболшылар оқу-жаттығу жиындарын өткізіп, бүкілодақтық турнирлерге де қатысты.
1968 жылғы тарихи маусым
Жезқазған футболының ең жарқын кезеңдерінің бірі 1968 жылға сәйкес келеді. «Еңбек» командасы КСРО чемпионатының 6-аймағында өнер көрсетіп, маусым соңында Алматының АДК командасымен бірдей ұпай жинады.
Шешуші матч Шымкент қаласында өтті. Бұл ойында жезқазғандық футболшылар 2:0 есебімен жеңіске жетіп, өз аймағының чемпионы атанды.
Осы жетістік үшін команда ойыншыларына спорт шеберлігіне кандидат атағы беріліп, бас бапкер Валерий Стародубов Қазақ КСР-нің еңбек сіңірген жаттықтырушысы атанды.
Қаланың футбол дәстүрі
Сол кезеңде футбол Жезқазған қаласының қоғамдық өмірінде ерекше орын алды. «Металлург» стадионы әр матч сайын жанкүйерлерге толып отырды.
Қаладағы көптеген кәсіпорындар мен ұйымдардың өз футбол командалары болды. Рудник кентіндегі «Горняк»командасы да облыстық және республикалық жарыстарға қатысып, өңірдегі футболдың дамуына үлес қосты.
Бұл командалардан көптеген талантты футболшылар өсіп шықты. Кейін олардың бірқатары жаттықтырушы болып, жаңа буын ойыншыларын тәрбиеледі.
Қайта жанданып жатқан футбол дәстүрі
Жезқазған футболының тарихы – үлкен дәстүр мен жарқын жеңістердің тарихы. Бір кездері «Металлург» пен «Еңбек» командалары мыңдаған жанкүйердің қолдауымен ірі жарыстарда өнер көрсеткен.
Бүгінде бұл дәстүр жалғасын табуда. Қазір өңірдің намысын ФК «Ұлытау» командасы қорғап келеді.
Осылайша, кезінде «Металлург» пен «Еңбек» бастаған футбол дәстүрі бүгінгі күні жаңа буын арқылы жалғасып келеді.