Жезқазғандағы фабрика: қайта тірілу ме, әлде тағы бос уәде ме?
Кезінде Жезқазғанның өндірістік келбетін айқындаған ірі нысандардың бірі – трикотаж фабрикасы болатын. Кеңес Одағы тұсында бұл кәсіпорын тек өңірде ғана емес, бүкіл одақ көлемінде танымал болып, өндіріс көлемі мен жұмысшылар саны жағынан ірі кен кәсіпорындарымен бәсекелесе алды. Мұнда шұлық-ұйық, жейде, футболка секілді сапалы трикотаж өнімдері шығарылып, Қазақстанмен қатар одақтың әр өңіріне жөнелтілді, тіпті әскери құрылымдарды қамтамасыз етуге де пайдаланылды.
Алайда 1990-жылдардың басындағы өзгерістер фабрикаға ауыр соққы болды. 1992 жылы ол «Гея» ұжымдық кәсіпорны болып қайта құрылғанымен, бұрынғы шаруашылық байланыстардың үзілуі мен нарықтың тарылуы өндірісті тоқырауға ұшыратты. Нәтижесінде кәсіпорын жұмысын тоқтатып, мыңдаған адам жұмыссыз қалды. Директор Николай Федоренко өндірісті сақтап қалуға тырысқанымен, бұл әрекеттер нәтиже бермеді.
Кейін ғимарат ұзақ уақыт қараусыз қалып, тозығы жетті. Дегенмен оның аумағы толық бос тұрған жоқ – әр жылдары мұнда шағын кәсіпкерлер жиһаз өндірісі, терезе жасау, саңырауқұлақ өсіру сияқты түрлі қызметтермен айналысты. Бірақ бұл жұмыстар нысанның бастапқы әлеуетін толық аша алмады.
Жылдар өте келе ғимараттың жағдайы қоғам назарын аударды. Тәуелсіз сараптама оның техникалық жағдайы күрделі екенін көрсетті: терезелері сынған, есіктері қираған, аумағы қаңырап қалған. Соған қарамастан негізгі құрылымдарының беріктігі сақталғаны анықталып, нысанды қайта қалпына келтіруге мүмкіндік бар екені белгілі болды.
Бүгінде бұрынғы трикотаж фабрикасы жаңа кезеңге қадам басуда. Ол «Ұлытау» әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациясының балансына беріліп, қайта жаңғырту жұмыстары басталды. Қазір жобалау және дайындық кезеңдері жүріп жатыр. Облыс басшылығы нысанды қалпына келтіру және тиімді пайдалану бойынша нақты жол картасын әзірлеуді тапсырды.
Алдағы уақытта ғимаратты дамыту бойынша бірнеше бағыт қарастырылуда. Соның ішінде ең өзектісі – шағын өнеркәсіптік аймақ немесе «шеберлер қаласын» құру. Бұл кәсіпкерлерге өндірістік алаңдарды жалға алып, өз ісін дамытуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, ғимаратты кеңсе немесе халыққа қызмет көрсету орталығы ретінде пайдалану нұсқалары да талқылануда.
Жезқазғандағы трикотаж фабрикасының тарихы – өрлеу мен тоқыраудың айқын көрінісі. Ал бүгінгі жаңғырту жұмыстары – жаңа мүмкіндіктердің бастауы. Егер жоспарлар толық жүзеге асса, бұл нысан қайтадан қаланың экономикалық тіректерінің біріне айналуы мүмкін.